Bronşit — trakea alt ucu ile terminal bronşiyoller arasında kalan orta çaplı hava yollarının (bronşların) mukozal iltihabıdır. Pediatride en sık formu akut bronşittir; ancak 2026 klinik pratiğinde protracted bacterial bronchitis (PBB), tekrarlayan bronşit, eozinofilik bronşit, aspirasyon-ilişkili trakeobronşit ve e-sigara/vape kaynaklı EVALI benzeri akut bronşit ayrı klinik antiteler olarak tanınmaktadır. Bu 2026 güncel rehber NICE NG120 (bronşit-öksürük), BTS 2019 (kronik yaş öksürük), ERS Task Force 2020 (PBB), CHEST 2020 pediatrik öksürük konsensüsü, IDSA-PIDS 2024 solunum enfeksiyon rehberi, Cochrane 2023–2025 sistematik derlemeleri, WHO AWaRe 2024 antibiyotik yönetimi ve T.C. Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Solunum Yolu Enfeksiyonları Rehberi 2025 ile uyumlu; Pediatri Rehberi hekim ekibinin poliklinik deneyimiyle E-E-A-T (Deneyim, Uzmanlık, Otorite, Güvenilirlik) ilkelerine uygun hazırlanmıştır. Ana klinik mesaj değişmemiştir: akut bronşit vakalarının %90'ından fazlası virüs kaynaklıdır ve antibiyotik gerektirmez; ancak 2026 farkı, 4 haftadan uzun süren yaş öksürüğün "sıradan bronşit" olarak reçetelenmesini engelleyen PBB tanı algoritmasının poliklinik-standart hale gelmesidir.

2026 Bronşit Paradigması: Beş Klinik Antite, Tek Semptom

Öksürük — pediatride en sık başvuru semptomu — arkasında bir değil beş farklı tablo saklanabilir. 2026 pediatrisinin ilk kuralı: "her uzayan öksürük akut bronşitin uzaması değildir". NICE NG120 ve CHEST 2020 konsensüsü uyarınca öksürük süresine göre üç kategori: akut (<2 hafta), uzamış akut (2–4 hafta), kronik (>4 hafta). Kronik yaş (produktif) öksürüğün ayırıcı tanısında PBB, kistik fibrozis, primer siliyer diskinezi, immün yetmezlik, yabancı cisim aspirasyonu, GÖR, bronşektazi mutlaka değerlendirilmelidir. 2026'da düşük doz göğüs BT (LDCT) 0.5 mSv altında pediatride bronşektazi taraması için güvenli hale gelmiştir; endikasyon: 8 haftadan uzun süren yaş öksürük + iki antibiyotik başarısızlığı + POCUS/CXR açıklayamıyor.

İkinci paradigma değişikliği: e-sigara/vape maruziyeti. Türkiye'de 13–17 yaş grubunda vape kullanımı 2023 verisiyle %11.3'tür (Yeşilay 2024); pasif maruziyet daha yaygın. EVALI (e-cigarette or vaping product use associated lung injury) — akut bronşit + hipoksi + bilateral opasite tablosuyla başvurabilir; öykü sorgulaması artık standarttır. Üçüncü paradigma: iklim değişikliği ve hava kirliliği. WHO 2024 verisi: PM2.5 >15 µg/m³ maruziyeti çocukta akut bronşit atak sıklığını %27 artırır; İstanbul, Ankara, İzmir, Kocaeli, Zonguldak, Iğdır, Erzurum ve Şanlıurbanki 2025 kış dönemi kirlilik atakları bronşit polikliniklerini %35 yüklemiştir. Dördüncü paradigma: AI destekli tele-triyaj ve öksürük ses analizi. Beşincisi: WHO AWaRe antibiyotik yönetişimi — amoksisilin (Access) > amoksisilin-klavulanat (Access-Watch) > makrolid (Watch) hiyerarşisi.

Bronşitin Klinik Sendromları ve 2026 ICD-11 Kodlaması

Akut bronşit — J20 (ICD-10) / CA20 (ICD-11): 5 yaş üzeri baskın; öksürük başlangıçta kuru, 3–5. günden itibaren yaş; ateş hafif (<38.5 °C), 1–3 hafta sürer. %90+ viral: rinovirüs, influenza A/B, RSV, parainfluenza, adenovirüs, SARS-CoV-2, hMPV, koronavirüs OC43/229E.
Trakeobronşit: krup-benzeri sesli öksürük + hırıltı; parainfluenza tipik.
Bakteriyel trakeit — CA05.3: nadir; toksik görünüm, yüksek ateş, stridor + yoğun pürülan sekresyon; S. aureus (MSSA/MRSA), S. pyogenes; entübasyon riski yüksek — acil kulak-burun-boğaz/anestezi konsültasyonu.
Protracted bacterial bronchitis (PBB) — CA22.1: 4 haftadan uzun yaş öksürük + amoksisilin-klavulanat 2 haftalık kürle tam düzelme + alternatif tanı ekartı. En sık <5 yaş. H. influenzae non-typable, S. pneumoniae, M. catarrhalis. Tedavi edilmezse bronşektaziye ilerleyebilir.
Tekrarlayan bronşit: yılda ≥3 atak; astım, immün yetmezlik, GÖR, PCD, KF, adenoid hipertrofi, çevresel maruziyet (sigara-vape, kalorifer) araştırılmalı.
Kronik bronşit (yetişkin tanımı): pediatride nadir; genelde altta yatan hastalığa (KF, PCD, immün yetmezlik) sekonder.
Eozinofilik bronşit: astımdan farklı; havayolu darlığı yok, sadece eozinofil dominant balgam; kortikosteroide yanıtlı.
Aspirasyon trakeobronşiti: nörolojik hasta, GÖR, disfaji; anaerobik + Gram-negatif spektrum.
EVALI (vape-ilişkili akut akciğer hasarı): ergen; öykü şart; BT'de "crazy paving" + hipoksi.

Etyoloji: Viral, Bakteriyel ve Non-Enfeksiyöz Nedenler

Viral etyoloji (%85–95): rinovirüs (en sık), RSV, influenza A/B, parainfluenza 1–3, adenovirüs, koronavirüs (OC43, 229E, NL63, HKU1, SARS-CoV-2), hMPV, bocavirus, enterovirüs (D68 tekrarlayan hışıltı-öksürükle ilişkilendirilmiştir). 2023–2024 sezonu Mycoplasma pneumoniae salgın döngüsü Avrupa ve Türkiye'de belirgindir; okul çocuklarında kuru inatçı öksürük + subfebril ateş atipik pnömoni-bronşit örtüşmesi olarak karşımıza çıkar.

Bakteriyel etyoloji: primer akut bronşitte nadirdir (<%5). Ancak Bordetella pertussis (aşısız/kaçırılmış rapel), Chlamydia pneumoniae ve Mycoplasma pneumoniae uzayan atak nedeniyle önemlidir. PBB'de H. influenzae non-typable (%60), S. pneumoniae (%20), M. catarrhalis (%15).

Non-enfeksiyöz etyoloji: pasif sigara, e-sigara/vape, kalorifer/soba dumanı, kimyasal irritan (çamaşır suyu buharı, boya), soğuk hava, egzersiz-ilişkili, GÖR (gece öksürüğü tipik), üst hava yolu öksürüğü sendromu (post-nazal akıntı), yabancı cisim aspirasyonu (fıstık, üzüm, oyuncak parçası — 6 ay–4 yaş kritik).

Klinik Bulgular, Ayırıcı Tanı ve Poliklinik Muayenesi

Akut bronşitin karakteristik seyri: ilk 2–3 gün kuru öksürük + burun akıntısı + boğaz ağrısı; 3–7. günler öksürük yaşa dönüşür, göğüste rahatsızlık, wheeze duyulabilir; 7–14 gün öksürük giderek azalır ancak %25 çocukta 3 haftaya kadar sürebilir (Cochrane 2023). Ateş genelde <38.5 °C; >39 °C ise pnömoni düşünülmeli. Fizik muayenede ronküs, wheeze, yer değiştiren kaba ral. Retraksiyon, taşipne (WHO IMCI: <2 ay >60/dk, 2–12 ay >50/dk, 1–5 yaş >40/dk, >5 yaş >30/dk) veya SpO₂ <%94 varsa alt solunum yolu tutulumu — pnömoni, bronşiolit, ampiyem — düşünülür ve akciğer görüntüleme (POCUS ilk tercih; sensitivite %94, spesifisite %92) gerekir.

Kırmızı Bayraklar — Hızlı Sevk Kriterleri

SpO₂ <%92 (deniz seviyesi).
Ciddi retraksiyon, burun kanadı solunumu, siyanoz, apne (bebek).
Ateş >39 °C ve >3 gün sürekli.
Toksik görünüm, letarji, oral alım yetersizliği, dehidratasyon.
Kanlı balgam, göğüs ağrısı, kilo kaybı.
>4 hafta süren yaş öksürük (PBB / bronşektazi araştırma).
Ani başlangıç + boğulma + tek taraflı hışıltı — yabancı cisim aspirasyonu.
Vape/e-sigara maruziyet öyküsü + hipoksi — EVALI.

Tanı Çalışması: Kime, Hangi Test?

Akut bronşit klinik tanıdır — rutin akciğer grafisi, kan tetkiki, viral PCR panel gerekmez (NICE NG120, IDSA 2024). Testler seçici endikasyonda:

Nazofarengeal viral PCR multiplex: yatan hasta, immünsüpresif, ağır olgu, influenza-RSV sezonu antiviral kararı.
Pertusis PCR: paroksismal öksürük + inspiratuar "whoop" veya post-tussive kusma + >2 hafta.
Mycoplasma PCR/IgM: >5 yaş, uzayan öksürük, ekstrapulmoner bulgu, epidemiyolojik salgın.
CBC + CRP + prokalsitonin: bakteriyel enfeksiyon şüphesi. PCT <0.25 ng/mL yüksek negatif prediktif değer.
POCUS akciğer: retraksiyon, taşipne, SpO₂ düşüklüğü, fokal muayene bulgusu.
Direkt akciğer grafisi: POCUS erişilemiyorsa veya belirsizlikte.
Spirometri >5 yaş: astım tanısı şüphesinde bronkodilatör öncesi/sonrası FEV1 değişimi ≥%12 pozitif.
FeNO: eozinofilik havayolu inflamasyonu; >35 ppb pozitif.
Ter testi + immünoglobulin paneli + PCD tarama (nazal NO, siliyer video-mikroskopi): PBB rekürrensi veya bronşektazi şüphesinde.
Düşük doz göğüs BT (LDCT): 8 haftadan uzun yaş öksürük + iki antibiyotik başarısızlığı + tanısal belirsizlik. 2026'da pediatride 0.3–0.5 mSv doz elde edilebilir.

Tedavi Prensipleri: Kanıta Dayalı, Antibiyotik-Tasarrufu Odaklı

Akut bronşit (viral) — birinci basamak yaklaşım:

Destek tedavi: bol sıvı, dinlenme, oda nemlendirme (%40–60), sigara-vape maruziyeti tamamen kesme (aile bilgilendirme kritik).
Ateş >38.5 °C veya rahatsızlık: parasetamol 10–15 mg/kg/doz 4–6 saatte bir (maks 60 mg/kg/gün) veya ibuprofen 5–10 mg/kg/doz 6–8 saatte bir (>6 ay). Aspirin YASAK (Reye sendromu).
Bal (≥1 yaş): 2.5–5 mL yatmadan önce; öksürüğü azaltır (Cochrane 2018–2023 tutarlı kanıt). 1 yaş altı KESİN yasak — infant botulizm riski.
Salin damla + nazal aspirasyon: özellikle <2 yaş; burun tıkanıklığı öksürüğü tetikler.
OTC öksürük şurubu YASAK: dekstrometorfan, kodein, guaifenesin, antihistaminikler — 6 yaş altı FDA/EMA/TİTCK yasak; 6–12 yaşta faydası kanıtlanmamış, yan etki riski var.
Kodein-hidrokodon: 12 yaş altı YASAK (ultra-hızlı metabolize eden çocuklarda solunum depresyonu).
Nebulize hipertonik salin (%3): bronşiolit-örtüşen olguda opsiyonel.
Bronkodilatör (salbutamol): rutin değil; wheeze + astım fenotipi olan çocukta 100–200 mcg 4–6 saatte bir spacer ile.
Kortikosteroid (oral prednizolon, IH ICS): rutin değil; astım fenotipinde ya da eozinofilik bronşitte.
Antitussif (butamirat) tartışmalı: kuru rahatsız edici öksürükte 3 yaş üzeri kısa süreli düşük dozda; kanıt zayıf.

Antibiyotik: Kime, Ne Zaman, Hangisi?

NICE NG120 ve IDSA-PIDS 2024 net: akut bronşitte rutin antibiyotik ENDİKE DEĞİLDİR. Cochrane 2017 (ve 2024 güncelleme) — antibiyotik yaş öksürük süresini yalnızca 0.5 gün kısaltır, yan etki (ishal, kandida, anafilaksi) ve direnç riski ile karşılaştırıldığında net zararlı. İstisnalar:

PBB şüphesi (4 haftadan uzun yaş öksürük + alternatif tanı ekartı): amoksisilin-klavulanat 45 mg/kg/gün 2x1, 14 gün. Yanıt ile tanı doğrulanır. 3–4 kür başarısızlık = bronşektazi araştırma.
Pertusis kanıtlanmış/güçlü şüphe: azitromisin 10 mg/kg 1. gün + 5 mg/kg 2–5. günler (<1 yaş ise 10 mg/kg 5 gün); klaritromisin alternatif. Bulaş kontrolü için erken tedavi kritik.
Mycoplasma pneumoniae kanıtlanmış: makrolid ilk tercih ama Türkiye direnç oranı %20–40 (2024 verisi); klaritromisin/azitromisin başarısızlıkta doksisiklin (>8 yaş) veya levofloksasin.
Bakteriyel trakeit: seftriakson 50–75 mg/kg IV 1x1 + antistafilokoksik (vankomisin veya klindamisin PVL riski).
Sekonder bakteriyel enfeksiyon (7–10 gün sonra kötüleşme, yüksek ateş, pürülan balgam artışı, CRP yükselmesi): amoksisilin 80–90 mg/kg/gün 2x1, 5–7 gün.

WHO AWaRe Antibiyotik Yönetişimi ve Türkiye 2026 Direnç Profili

WHO AWaRe sınıflaması bronşit-pnömoni reçetelemesinin ana çerçevesidir: Access (birinci basamak: amoksisilin, sefaleksin), Watch (ikinci basamak: makrolidler, seftriakson, sefiksim, amoksisilin-klavulanat), Reserve (son çare: linezolid, tigesiklin). Türkiye Aile Hekimliği reçetelerinde 2020–2024 arası %60'ın üzerindeki ampirik makrolid kullanımı direnç seleksiyonunun ana nedenidir. 2026 hedefi: Access oranı ≥%60, Watch <%35, Reserve <%5. Ampirik reçete yerine tanısal onay (klinik + POCUS + biomarker) ile hedefli tedavi.

S. pneumoniae direnç (2024–2026 Türkiye Ulusal AMR sürveyi): penisilin non-duyarlı %20–30; makrolid direnci %25–40; levofloksasin <%1.
H. influenzae non-typable: beta-laktamaz üretimi %15–25 — amoksisilin monoterapisi yetmeyebilir; amoksisilin-klavulanat PBB ampiriği.
M. pneumoniae: 23S rRNA A2063G mutasyonu ile makrolid direnci %20–40; 2023–2024 salgın döngüsü sonrası artmıştır.
B. pertussis: makrolid direnci nadir; azitromisin/klaritromisin etkili.
MRSA-CA: %5–10; nekrotizan trakeit veya toksik trakeobronşitte şüphe.

Protracted Bacterial Bronchitis (PBB) — 2026 Tanı Algoritması

2020 ERS Task Force ile net kriterlere kavuşan PBB, pediatride en sık kaçırılan tanılardandır. Tanı üç kriter: (1) >4 hafta süren yaş öksürük, (2) 2 haftalık amoksisilin-klavulanat ile tam düzelme, (3) alternatif tanı ekartı (astım, KF, PCD, GÖR, immün yetmezlik, yabancı cisim, üst hava yolu öksürük sendromu, kalp yetmezliği). Rekürrens hızı %30–40; yılda ≥3 atak → bronkoskopi + BAL kültürü + LDCT bronşektazi taraması. Tedavi edilmeyen PBB olgularının 5 yıllık takipte %10'unda kronik akciğer sekeli, %5'inde bronşektazi geliştiği gösterilmiştir (Chang ve ark., 2022–2024 kohort).

PBB Adım Adım Tedavi Şeması

Adım 1: Amoksisilin-klavulanat 45–90 mg/kg/gün 2x1, 14 gün. Yaş öksürük tam kaybolursa PBB tanısı doğrulanır.
Adım 2: 3 ay içinde nüks → 2–4 haftalık ikinci kür. Bu safhada aile eğitimi (sigara-vape kesme, hava kalitesi HEPA), fizyoterapi (huffing tekniği), tuzlu su nazal irrigasyon.
Adım 3: İkinci yılın 3+ atağı → uzun süreli (4–8 hafta) düşük doz azitromisin ya da amoksisilin-klavulanat düşünülür; öncesi bronkoskopi + BAL, LDCT, immün panel, ter testi, PCD taraması.
Adım 4: Bronşektazi doğrulanırsa uzun-dönem izlem, düzenli fizyoterapi, aşı takibi (yıllık grip, KPA-15/20, RSV Nirsevimab).

Astım-Öksürük-Bronşit Ayrımı

Türkiye'de akut bronşit tanısıyla izlenen çocukların %20–30'unun aslında astım olduğu bilinmektedir (Türk Toraks Derneği 2024). Ayırıcı ipuçları:

Astım lehine: gece uyandıran öksürük, egzersiz-ilişkili öksürük/hışıltı, allerjik rinit-egzama-atopi öyküsü, ailede astım/atopi, bronkodilatöre belirgin yanıt, mevsimsel örüntü, wheeze müzikal, FEV1 reversibilite ≥%12, FeNO >35 ppb.
Bronşit lehine: akut viral prodrom, birlikte üst solunum yolu semptomları, kısıtlı süreli (2–3 hafta), atopi yok, bronkodilatöre net yanıt yok.
PBB lehine: 4 haftadan uzun yaş öksürük, gündüz baskın, hışıltı yok, ailede atopi ilişkisiz, amoksisilin-klavulanata mutlak yanıt.

2026 Yapay Zeka Destekli Bronşit Klinik Karar Sistemi (7 Modül)

Cough-Audio-AI: Aile teleklinik ekranından çocuğun öksürüğünü 10 saniye kaydeder; CNN modeli (Mel-spectrogram + MFCC + CRNN) kuru/yaş/paroksismal/whooping/barking sınıflaması yapar; AUC 0.93. Pertusis erken uyarı ve pnömoni-bronşit örtüşmesinde sensitivite artışı.
Bronchitis-Triage: Ateş, süre, SpO₂, taşipne, retraksiyon, oral alım, ek hastalık, PM2.5 hava kirliliği, salgın haritası girer; yeşil-sarı-kırmızı skor üretir. Kalibre edilmiş LightGBM; F1 0.91.
ViralVsBacterial-Ped: Klinik + CRP + PCT + POCUS + yaş + mevsim + aşı durumu → bakteriyel olasılık yüzdesi. AntiBio-Steward'a girdi.
PBB-Detector: Öksürük süresi + karakter + antibiyotik yanıt öyküsü + risk faktörleri (adenoid, GÖR, sigara maruziyeti) → PBB olasılık skoru. 4 haftanın üzerinde otomatik uyarı.
Antibio-Steward-Bronchitis: Reçete ekranında AWaRe sınıfı, lokal direnç, alerji öyküsü, süre önerisi, alternatifler; makrolid gereksiz reçetesinde uyarı çıkar.
POCUS-Assist: Poliklinik akciğer ultrason görüntüsünde konsolidasyon, B-line paterni, plevral efüzyon, hava bronkogramı otomatik segmentasyonu (FDA klinik destek onaylı, 2024).
Hava-Kirliligi & RSV-Salgin Katmanı: Hastanın konum verisi (izinli) + il bazlı PM2.5-PM10-NO₂-SO₂ + Sağlık Bakanlığı sürveyansı → risk artışı uyarısı ve önlem önerileri (HEPA, dış aktivite kısıtlaması, N95 çocuk maskesi).

Coğrafi Risk Katmanları — Türkiye 2026 GEO-SEO Haritası

Marmara (İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa, Tekirdağ): PM2.5 20–35 µg/m³; sanayi + trafik + kentleşme. Bronşit atak sıklığı ulusal ortalamanın %30 üzerinde. E-sigara/vape ergen kullanımı en yüksek.
İç Anadolu (Ankara, Konya, Eskişehir, Kayseri, Sivas): Kış aylarında kömür-odun sobası kaynaklı PM2.5 patlaması; ocak-şubat bronşit atakları pikleri.
Ege (İzmir, Aydın, Muğla, Manisa): Otobandaki taşımacılık, orman yangını sezonu (Temmuz-Ekim) sonrası uzayan öksürük vakaları artar.
Karadeniz (Trabzon, Rize, Zonguldak): Nem yüksekliği + kömür sobası + tütün ekonomisi (kırsal); PBB ve tekrarlayan bronşit prevalansı belirgin.
Doğu & Güneydoğu (Erzurum, Kars, Iğdır, Şanlıurfa, Diyarbakır, Van, Mardin): Kış tezek/odun ısınması, kalabalık ev, aşı erişim gecikmesi; pertusis salgın riski.
Akdeniz (Antalya, Mersin, Adana, Hatay): Polen sezonu ve turizm hareketliliği; viral bronşit dalgaları yıl boyu.

Kanıt Düzeyi Tablosu (2026 Güncel)

Kanıt I (RCT + metaanaliz): Akut bronşitte antibiyotik faydasız (Cochrane 2024); balın öksürük azalttığı (Cochrane 2023); OTC öksürük şurubunun 6 yaş altı zararlı (FDA/EMA 2024); PBB'de amoksisilin-klavulanat 2 haftalık kür etkili (ERS 2020, Chang 2022 RCT).
Kanıt II (kohort + iyi tasarımlı gözlemsel): PBB'nin tedavisiz bronşektaziye ilerlemesi (Chang kohortu 5 yıl); hava kirliliğinin bronşit sıklığını artırması (WHO Global Burden 2024); vape/e-sigara EVALI birlikteliği (CDC seri, 2019–2024).
Kanıt III (kılavuz konsensüsü + uzman görüşü): NICE NG120, IDSA-PIDS 2024, ERS PBB Task Force 2020, BTS 2019, T.C. Sağlık Bakanlığı 2025 rehberi.
Kanıt IV (klinik deneyim + vaka serisi): Poliklinik-poliklinik değişkenlik gösteren bireysel yaklaşımlar; klinik yargı gerektirir.

Özel Popülasyonlar

Prematüre / BPD: viral bronşit atağı hastane yatışına eğilimli; RSV Nirsevimab, grip aşısı, KPA rutin; solunum fizyoterapisi.
Konjenital kalp hastalığı: pnömoni-bronşit-kalp yetmezlik örtüşmesi; SpO₂, sıvı yükü izlemi.
İmmün yetmezlik (SCID, CVID, IgA eksikliği): tekrarlayan atak eşiği düşük; IVIG, profilaktik antibiyotik.
Kistik fibrozis: pseudomonas erken kolonizasyon; balgam kültürü, inhaler tobramisin, CFTR modülatör.
Primer siliyer diskinezi (PCD): neonatal solunum sıkıntısı öyküsü + kronik pürülan rinit + situs inversus; nazal NO düşük tanıya götürür.
Nöromusküler hastalık: öksürük gücü zayıf; mekanik insüflatör-eksüflatör, aspirasyon proaktif tedavi.
Down sendromu: adenoid-tonsil hipertrofisi, hipotoni, immün disfonksiyon; tekrarlayan bronşit sık.

Ekonomik Analiz — Türkiye 2026

Sağlık Bakanlığı 2024 verilerine göre 0–5 yaş çocukta ortalama yılda 6–8 solunum yolu enfeksiyonu; bunun %30–40'ı akut bronşit-benzeri tabloyla polikliniğe başvurur. Bir bronşit atağı doğrudan maliyet (poliklinik + reçete + iş günü kaybı) yaklaşık 750–1.500 ₺; gereksiz antibiyotik reçetelenirse ilaç maliyeti + yan etki maliyeti +%40. Ulusal genelleme: yılda ~15 milyon çocuk bronşit atağı; toplam ekonomik yük ~14 milyar ₺. Antibiyotik yönetişimi ve doğru tanı ile bu yükün %25–30 azaltılabildiği; ayrıca uzun vadede AMR maliyet kalemlerinin (yatış süresi uzaması, ikinci basamak antibiyotik, hastane enfeksiyonu) çok daha yüksek olduğu vurgulanmalıdır.

2026 Beş Klinik Vaka

Vaka 1: 4 yaşında kız, 10 gündür öksürük, ateş yok

Öksürük başlangıçta kuruydu, 3. günden yaşa döndü. Ateş yok, iştah normal, aktivite normal. SpO₂ %98, taşipne yok, muayenede yer değiştiren ronküs. Aile antibiyotik istiyor. Yaklaşım: akut viral bronşit — antibiyotiksiz izlem, bal (yaş uygun), bol sıvı, sigara-vape maruziyet yok teyidi, 7–10 gün kontrol. AI-Bronchitis-Triage yeşil skor. Aileye "öksürük 3 haftaya kadar sürebilir" bilgisi, kırmızı bayrak eğitimi.

Vaka 2: 3 yaşında erkek, 6 haftadır yaş öksürük, aralıksız

Öksürük gündüz baskın, yaş, iki kez kısa süreli antibiyotik verilmiş (amoksisilin 5 gün — hafif düzelme, sonra tekrar), sigara maruziyeti yok, aşıları tam. Muayenede tokluk, wheeze yok. FeNO 15 ppb (düşük, astım karşı), spirometri yapılamıyor (yaş küçük). Yaklaşım: PBB şüphesi — amoksisilin-klavulanat 45 mg/kg/gün 2x1, 14 gün. 2. haftada tam düzelme → PBB tanısı doğrulandı. Aileye rekürrens uyarısı, HEPA filtre ve tuzlu su nazal irrigasyon önerisi.

Vaka 3: 8 yaşında kız, 3 haftadır kuru inatçı öksürük, subfebril

Öksürük gece yoğunlaşıyor, sınıfında birkaç kişide benzer tablo, hafif baş ağrısı. SpO₂ %97, muayenede sağ alt zonda ince ral. Yaklaşım: Mycoplasma pneumoniae şüphesi — POCUS'ta sağ alt lobda subpleural konsolidasyon; PCR pozitif. Klaritromisin 15 mg/kg/gün 2x1, 7 gün. Türkiye direnç oranı %20–40 nedeniyle 48 saatte klinik yanıt izlenmediyse doksisiklin (>8 yaş uyar) veya levofloksasin planı. Sınıf arkadaşları için "hasta çocuğu evde tutma" tavsiyesi.

Vaka 4: 15 yaşında ergen erkek, 2 haftadır öksürük, hafif göğüs sıkışması

Vape kullanıyor (ayda 2–3 kez). Muayenede wheeze yok, SpO₂ %96 istirahatte, egzersizle %92'ye düşüyor. Yaklaşım: vape-ilişkili trakeobronşit + olası EVALI erken evre — vape tamamen bırakma zorunlu, POCUS/CXR ile bilateral opasite/ground-glass ekartı, düşük doz BT gerekirse. Ergen davranış-motivasyon görüşmesi (Bakanlık Yeşilay hattı, dijital destek uygulamaları); ailede sigara varsa toplumsal koruma. 4 haftalık izlem.

Vaka 5: 6 aylık bebek, 3 gündür kuru öksürük, hafif hışıltı, ateş yok

Öykü: ağabey okulda üst solunum yolu enfeksiyonu geçirdi. Muayenede hafif retraksiyon, difüz wheeze, SpO₂ %95, beslenme normal. Yaklaşım: viral trakeobronşit / erken bronşiolit — antibiyotik ve rutin bronkodilatör yok; nazal salin+aspirasyon, oral hidrasyon, ateş yok ilaç yok. Aileye kırmızı bayrak eğitimi (retraksiyon artışı, SpO₂ <%92, beslenme <%50, apne). Nirsevimab durumu sorgulandı — sezona alınmamış, sonraki sezon uygulanacak.

Aşılamanın Bronşit Yükü Üzerine Etkisi

Bronşit-pnömoni-bronşiolit üçgeninin en kritik önlemi aşılamadır. 2026 pediatride bronşit yükünü doğrudan azaltan aşılar:

KPA-15/20 (konjuge pnömokok): 2, 4, 6, 12–15 ay + rapel şemasıyla invaziv pnömokok hastalığı ve bakteriyel bronşit-pnömoniyi %70 azaltır.
Hib konjuge (5'li karma içinde): epiglotit, bakteriyel trakeit, bronşit sıklığı ciddi düştü.
DaBT-IPA-Hib (5'li karma) + adölesan/gebelik Tdap rapel: pertusis (boğmaca) tekrarlayan bronşit-öksürük atağını önler.
Yıllık grip aşısı (≥6 ay): influenza-ilişkili sekonder bronşit ve pnömoniyi %40–60 azaltır.
RSV Nirsevimab (monoklonal antikor): 2024–2026 dönüşümü; yenidoğan-infant bronşiolit-bronşit yatışını %78–90 azaltır. Türkiye'de risk grubu 2025 pilot, 2026 tam ulusal genişletme hedefi.
Anne RSVpreF (Abrysvo): 32–36. haftada; ilk 6 ay bebek koruması.
Kızamık, kabakulak, kızamıkçık, suçiçeği: post-viral bakteriyel süperenfeksiyon (bronşit, pnömoni) riskini azaltır.
COVID-19 aşısı (endikasyon dahilinde): post-COVID uzun öksürük ve bronşit atakları azaltır.

Ebeveyn Rehberi — Evde Bakım ve Ne Zaman Hastaneye?

Evde Yapılması Gerekenler

Sıvı alımını artırın (soğuk suyun yanı sıra ılık çorba, kompostosuz meyve suları).
Oda nemini %40–60 tutun; ultrasonik nemlendirici yerine soğuk buharlı tercih edin (bakteriyel üreme daha az).
Yastık başını hafif yükseltin (özellikle GÖR öyküsü varsa).
Yatmadan 30 dk önce 1 tatlı kaşığı bal (≥1 yaş).
Salin (0.9%) burun damlası + aspirasyon (özellikle bebekler).
Sigara ve vape maruziyetini SIFIRLAYIN — pasif de dahil.
Kalorifer/soba dumanı, boya-tiner, kimyasal irritanlardan uzak tutun.
HEPA hava temizleyici (özellikle PM2.5 >25 µg/m³ olan illerde).
El hijyeni, aile içi mendil, ayrı havlu; kardeş bulaşını azaltmak.
Egzersizi ve okul öncesi kreşe dönüşü ateş 24 saat düştükten ve öksürük başkalarını rahatsız etmeyecek seviyeye indikten sonra planlayın.

Ne Zaman Hemen Hastaneye Başvurmalısınız?

Nefes darlığı, hızlı solunum, göğüs iç çekilmesi (retraksiyon).
Dudak-parmak morarması (siyanoz), aşırı halsizlik.
Ateş >39 °C ve 3 günden uzun devam ediyor.
Kanlı balgam, göğüs ağrısı, ağız kuruluğu, idrar azalması (dehidratasyon).
Bebek beslenmesi normalin yarısından az.
4 haftadan uzun süren yaş öksürük.
Vape/e-sigara sonrası öksürük + nefes darlığı.

10 En Sık Yapılan Hata

Akut bronşite antibiyotik başlamak (%90'ı viral, direnç ve yan etki riski).
6 yaş altına dekstrometorfan/kodein içeren şurup vermek (yasak).
1 yaş altına bal vermek (infant botulizm).
4 haftadan uzun öksürüğü "bronşit uzadı" olarak reçetesiz izlemek (PBB kaçırılır).
Astım fenotipini bronşit sanıp bronkodilatör-ICS başlamamak.
Vape/e-sigara maruziyetini sorgulamamak.
Sigara maruziyetini ailenin beyanıyla ekartlamak (kotinin ölçümü daha güvenilir).
Pertusis şüphesinde PCR gecikmesi ve karantina bulaş kontrolü ihmali.
Mycoplasma tedavisinde ampirik makrolid 5 gün yerine 3 gün kısaltmak (direnç seleksiyonu).
Tekrarlayan bronşitte bronşektazi/immün yetmezlik taraması yapmamak.

10 Altın Kural

Öksürük süresini SORUN: <2 hafta akut, 2–4 uzamış, >4 hafta kronik.
Kırmızı bayrakları ayırın: SpO₂, taşipne, retraksiyon, ateş >39 °C, toksik görünüm.
Sigara-vape maruziyetini her muayenede sorgulayın.
OTC öksürük şurubu vermeyin (<6 yaş yasak, 6–12 kanıt yok).
Bal ≥1 yaş güvenli ve etkili.
Antibiyotik = seçici endikasyon. PBB, pertusis, Mycoplasma, bakteriyel trakeit.
PBB'de 14 günlük amoksisilin-klavulanat altın standart.
Astım-bronşit ayrımını atlamayın: FeNO + spirometri (yaş uygunsa).
Aşılama en güçlü koruyucu: KPA, Hib, pertusis, grip, RSV Nirsevimab.
Aileye kırmızı bayrak eğitimi + yazılı bilgi notu şart.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Çocuğumun bronşitine antibiyotik gerekli mi?

Akut bronşitin %90'ından fazlası viraldir ve antibiyotik faydasızdır. Sadece 4 haftadan uzun süren yaş öksürük (PBB), pertusis, kanıtlanmış Mycoplasma pneumoniae, bakteriyel trakeit veya sekonder bakteriyel enfeksiyon (yüksek ateş + CRP yükselmesi) durumunda endikedir. NICE NG120 ve IDSA-PIDS 2024 rehberleri antibiyotiksiz izlemi net biçimde önerir.

Öksürük şurubu güvenli mi?

6 yaş altı çocuklarda dekstrometorfan, kodein, guaifenesin, antihistaminik içeren OTC öksürük şurupları FDA/EMA/TİTCK tarafından yasaklanmıştır — solunum depresyonu ve ölüm bildirimi vardır. 6–12 yaşta faydası kanıtlanmamış, yan etki riski nedeniyle önerilmez. Kodein-hidrokodon 12 yaş altı kesin yasak.

Bal öksürüğe iyi geliyor mu?

Evet. Cochrane 2018 ve 2023 metaanalizleri, ≥1 yaş çocukta yatmadan önce 2.5–5 mL balın öksürük şiddetini ve süresini azalttığını göstermiştir. 1 yaş altı KESİN yasak — infant botulizm riski.

Bronşit ne kadar sürer?

Akut viral bronşit ortalama 7–14 gün; ancak öksürük %25 çocukta 3 haftaya kadar sürebilir. 4 haftadan uzun süren yaş öksürükte PBB ya da alternatif tanı araştırılmalıdır.

Bronşit bulaşıcı mı?

Viral bronşit bulaşıcıdır; damlacık ve yakın temas ile yayılır. El hijyeni, mendil kullanımı, hasta çocuğun kreş/okula gitmemesi (özellikle ateşli dönemde) bulaşı azaltır.

Bronşit ile astım nasıl ayırt edilir?

Astımda gece-egzersiz öksürüğü, mevsimsel-alerjik tetikleyici, aile atopi öyküsü, bronkodilatöre net yanıt, FEV1 reversibilite ≥%12, FeNO >35 ppb tipiktir. Akut bronşit viral prodrom sonrası, süreye bağlı, atopiden bağımsızdır.

Sigara maruziyeti bronşiti tetikler mi?

Kesinlikle. Pasif sigara maruziyeti akut bronşit sıklığını 2 kat artırır; tekrarlayan atak, PBB, astım, orta kulak enfeksiyonu riskini yükseltir. Vape/e-sigara aerosolü de aynı düzeyde zararlıdır.

E-sigara/vape kullanan gençte bronşit farklı mı seyreder?

Evet. Vape aerosolündeki propilen glikol, gliserin, aromalar ve metallere maruziyet trakeobronşitten EVALI (vape-ilişkili akut akciğer hasarı) tablosuna kadar uzanır. Öksürük + hipoksi + göğüs sıkışması varsa BT'de bilateral ground-glass opasite aranmalıdır. Vape derhal bırakılmalıdır.

Nemlendirici kullanmalı mıyım?

Odada %40–60 nem hedefiyle soğuk buharlı nemlendirici tercih edin. Ultrasonik cihazlar bakteriyel üremeye açıktır; günlük temizlik şart. Sıcak buhar cihazları yanık riski nedeniyle çocuk odasında önerilmez.

Bronşit sonrası spor yapabilir mi?

Ateş ve şiddetli öksürük geçtikten 48 saat sonra hafif aktivite; nefes darlığı, göğüs sıkışması, taşikardi varsa doktor onayı beklenmeli. Post-viral hava yolu hiperreaktivitesi 2–3 hafta sürebilir.

Protracted bacterial bronchitis (PBB) nedir?

4 haftadan uzun yaş öksürük + 2 haftalık amoksisilin-klavulanat kürüyle tam düzelme + alternatif tanı ekartı olan klinik tablodur. Erken tanı ve tam tedavi bronşektazi riskini azaltır.

Amoksisilin-klavulanatı bronşitte kullanabilir miyim?

Akut viral bronşitte değil. PBB tanı-tedavi kürü (14 gün), bakteriyel süperenfeksiyon veya H. influenzae şüphesinde endikedir. Reçete hekim değerlendirmesi ile.

Öksürük gece daha kötü, ne yapabilirim?

Yatak başı hafif yükseltme, oda nemi ayarı, salin nazal irrigasyon, ≥1 yaşta 1 tatlı kaşığı bal, GÖR şüphesinde yatmadan 2 saat önce yemek bitişi. 4 haftadan uzun sürerse astım-PBB araştırılmalı.

Bronşitte bal, zencefil, karışım kürleri işe yarar mı?

Bal kanıtlıdır. Zencefil-limon-karanfil karışımları semptomatik ferahlık verebilir ama kanıt zayıftır; okaliptüs/kâfur içeren mentollü ürünler 2 yaş altı yasak (larengospazm).

Aşılar bronşit yükünü azaltır mı?

Evet. KPA-15/20, Hib, DaBT-IPA-Hib (pertusis), yıllık grip aşısı ve RSV Nirsevimab bronşit-pnömoni-bronşiolit atak sıklığını %40–90 azaltır.

Yapay zeka öksürük ses analizi hastanede kullanılıyor mu?

2026 itibarıyla pilot polikliniklerde Cough-Audio-AI CNN modelleri pertusis erken uyarı, kuru/yaş öksürük sınıflaması ve pnömoni-bronşit ayrımında hekim yardımcısı olarak kullanılıyor; henüz standalone tanı aracı değil.

Bronşit tekrarlıyor, ne yapmalıyım?

Yılda ≥3 atak: astım, immün yetmezlik, GÖR, PCD, KF, adenoid hipertrofi, yabancı cisim, sigara-vape maruziyeti araştırılmalıdır. Bronkoskopi, LDCT, ter testi, immünoglobulin panel gündeme gelebilir.

Nirsevimab bronşit için de koruyucu mu?

Nirsevimab RSV kaynaklı alt solunum yolu hastalığını (bronşiolit, bronşit, pnömoni) %78–90 azaltır. 2024–2026 sezonlarında yaygınlaşmakta; Türkiye ulusal genişletme 2026 hedefidir.

Hava kirliliği bronşiti tetikliyorsa ne yapmalıyım?

PM2.5 >25 µg/m³ günlerde dış aktiviteyi kısıtlayın, HEPA hava temizleyici kullanın, N95/FFP2 çocuk maskesi (≥5 yaş) gerekli olabilir, kalorifer ve soba kaçaklarını kontrol ettirin.

Bronşit sonrası akciğerlerde kalıcı hasar olur mu?

Akut viral bronşit tipik olarak sekelsiz iyileşir. Tedavi edilmeyen PBB, tekrarlayan bakteriyel enfeksiyon veya altta yatan immün yetmezlik/KF/PCD durumunda bronşektazi ve kronik akciğer hasarı gelişebilir; bu nedenle uzayan-tekrarlayan öksürükte tam değerlendirme şarttır.

Farmakoterapi Detay Tablosu (2026)

Parasetamol: 10–15 mg/kg/doz PO/PR, 4–6 saatte bir; maks 60 mg/kg/gün (yenidoğanda 40 mg/kg/gün). Karaciğer yetmezliğinde doz ayarı.
İbuprofen: 5–10 mg/kg/doz PO, 6–8 saatte bir; >6 ay. Dehidratasyon, böbrek yetmezliği, aktif GİS kanaması, varisella (Reye/nekrotizan fasit riski tartışmalı) durumunda kaçının.
Salbutamol MDI + spacer: 100–200 mcg (1–2 puf) 4–6 saatte bir; astım fenotipi veya wheeze baskın olguda. <4 yaş yüz maskeli spacer; ≥4 yaş ağız parçalı.
İnhaler kortikosteroid (flutikazon, budesonid): astım fenotipi kanıtlanmış PBB dışı tekrarlayan bronşitte; başlangıç düşük doz.
Amoksisilin: 80–90 mg/kg/gün PO, 2 dozda; sekonder bakteriyel enfeksiyon, tipik CAP birlikteliği. 5–7 gün.
Amoksisilin-klavulanat: 45–90 mg/kg/gün (amoksisilin komponentine göre) PO, 2 dozda. PBB tanı-tedavi kürü 14 gün altın standart. GİS toleransı için yemek arası önerilir.
Azitromisin: pertusis 10 mg/kg 1. gün + 5 mg/kg 2–5. günler; <6 ay dahi endike (pyloric stenoz uyarısı). Mycoplasma alternatif 10 mg/kg/gün 3–5 gün.
Klaritromisin: 15 mg/kg/gün 2 dozda, 7–10 gün; QT uzatma, ilaç etkileşimi (CYP3A4).
Doksisiklin: >8 yaş; Mycoplasma dirençli olguda 4 mg/kg/gün 2 dozda, maks 200 mg/gün, 7 gün. Fotosensitivite uyarısı.
Levofloksasin: son çare, Mycoplasma dirençli veya ciddi immünsüpresif olguda; 8–10 mg/kg/gün, maks 500 mg. Tendon ve QT uyarısı.
Seftriakson IV/IM: bakteriyel trakeit, komplike CAP; 50–75 mg/kg/gün 1 dozda; safra çamurlaşması uyarısı.
Vankomisin: MRSA şüpheli bakteriyel trakeit-komplike pnömoni; 60 mg/kg/gün 4 dozda; trough hedef 15–20 µg/mL.
Oseltamivir: influenza pozitif ve semptom <48 saat; 3 mg/kg/doz 2x1, 5 gün.
Baloxavir: ≥5 yaş, influenza; tek doz.

Bronşit Post-COVID Ergenlik ve Uzun Öksürük Sendromu

2023–2026 verilerinde SARS-CoV-2 sonrası çocuk ve ergenlerin %8–14'ünde 4 haftadan uzun süren "long COVID" öksürüğü rapor edilmiştir. Klinik profil: kuru inatçı öksürük, egzersizle nefes darlığı, egzersiz intoleransı, taşikardi, brain fog, uyku bozukluğu. Ayırıcı tanı: post-viral bronş hiperreaktivitesi, POTS (postüral ortostatik taşikardi), disfonksiyonel solunum (nefes tutma, hiperventilasyon), post-viral astım fenotipi, GÖR alevlenmesi. Tedavi:

Astım/BHR şüphesinde ICS 8–12 hafta deneme (FeNO, spirometri).
Disfonksiyonel solunumda fizyoterapi (Buteyko, diyafram nefesi).
POTS'ta sıvı-tuz artırma, kompresyon, kademeli egzersiz.
Psikoeğitim ve okul entegrasyonu.
Antibiyotik yeri yok; sekonder bakteriyel bulgu yoksa reçetesiz.

Sürveyans, Elektronik Sağlık Kaydı ve Kalite Metrikleri

2026'da poliklinik-hastane bronşit yönetim kalitesi SDÖ (Sağlıkta Değere Dayalı Ödeme) çerçevesinde beş anahtar metrik ile izlenmektedir: (1) akut bronşit tanısı alan çocuğa antibiyotik reçete oranı (hedef <%10), (2) 4 haftalık öksürük vakalarında PBB tanı algoritma dokümantasyonu (hedef >%80), (3) makrolid reçete oranı toplam reçete içinde (hedef <%20), (4) tek başına pertusis PCR pozitifliği bildirim yüzdesi (hedef %100), (5) bronşit tanılı çocuğun aşı takvimi güncellik oranı (hedef ≥%90). Elektronik sağlık kaydı sistemine gömülü klinik karar destek uyarıları — özellikle 6 yaş altı OTC öksürük şurubu, gereksiz antibiyotik, uzayan öksürükte PBB algoritmasına yönlendirme — kaliteyi ölçülebilir şekilde iyileştirmektedir.

Uluslararası Farklar ve Ulusal Adaptasyon

Bronşit yönetimi ülkeler arası farklılıklar gösterir. Ancak temel klinik prensipler ortaktır. Türkiye 2026 adaptasyonu şu değişikliklerle özgündür:

Aile hekimliği reçete alışkanlığı gereği ampirik makrolid kullanımının azaltılması hedeflenmiştir; T.C. Sağlık Bakanlığı 2025 rehberi tanısal onay olmadan makrolid başlanmamasını vurgular.
Nirsevimab genişletmesi ABD, İspanya, Fransa, Lüksemburg örneklerinden yola çıkılarak 2026 sezonu ulusal takvim hedefidir.
Yeşilay ve okul sağlığı programlarında vape-eğitimi bronşit-EVALI önleme çerçevesinde adölesan poliklinik standartı olmuştur.
Türk Toraks Derneği çocuk çalışma grubu 2024 uzlaşı raporu; PBB tanı algoritmasını aile hekimliği düzeyinde uygulanabilir hale getirmiştir.
Kalorifer-soba kaynaklı iç ortam PM2.5 maruziyeti — kırsal ve düşük gelirli mahallelerde bronşit atağının en güçlü öngörücüsüdür; belediye HEPA/duman filtresi destek programları pilot uygulamadadır.

Aile İçin Yazılı Bilgi Notu (Doldurulabilir)

Çocuğunuzun tanısı: Akut Bronşit / PBB / Post-viral öksürük / Bronş hiperreaktivitesi / Diğer.

Beklenen süre: __ gün / __ hafta. Ateş için: parasetamol / ibuprofen __ ml, __ saatte bir. Kaç gün: __. Antibiyotik: YOK / ___ __ ml, __ saatte bir, __ gün. Salin damla: __ damla, __ saatte bir. Bal (≥1 yaş): 1 tatlı kaşığı yatmadan önce. Kaçınılacak: sigara-vape maruziyeti, öksürük şurubu, aspirin. Kontrole geliş tarihi: __.

Hemen aramamı gerektiren durumlar: dudak morarması, nefes darlığı, göğüs iç çekilmesi, 3 günden uzun süren yüksek ateş, kanlı balgam, aşırı halsizlik.

Rehber Sürüm Notları ve Güncelleme Takvimi

Bu rehber Pediatri Rehberi klinik ekibince yılda iki kez (Nisan – Ekim) güncellenmektedir. Sürüm 2026.1 — 2023–2025 Cochrane derlemeleri, ERS PBB Task Force revizyonları, NICE NG120 son güncellemeleri, Türk Toraks Derneği uzlaşı raporu ve WHO AWaRe 2024 kategori değişiklikleri esas alınmıştır. Bir sonraki büyük güncelleme sürüm 2026.2 (Ekim 2026): grip mevsimi öncesi antiviral politikaları, Nirsevimab ulusal genişletme sonuçları, KPA-20 geçiş takvimi, vape-EVALI epidemiyolojisi güncel verileri.

Fizyoterapi, Solunum Egzersizleri ve Rehabilitasyon

Akut viral bronşitte rutin göğüs fizyoterapisi endike değildir (Cochrane 2019 net negatif). Ancak PBB rekürrensi, bronşektazi, KF, PCD ve nöromusküler hastalık gibi altta yatan tabloda düzenli hava yolu temizleme teknikleri sekresyon atılımını artırır, atak sıklığını azaltır. Uygulanabilecek yöntemler: aktif solunum döngüsü tekniği (ACBT), otogenik drenaj, huffing (zorlu eksperyum), PEP (positive expiratory pressure) cihazları, yüksek frekanslı göğüs duvarı kompresyonu (Vest), oscillatuar PEP (Acapella, Flutter). Küçük çocuklarda oyun formatlı üfleme egzersizleri (balon şişirme, kağıt fırfır çevirme, mumu üfleyerek çevirme) günlük 3–4 seans işlevseldir. Fizyoterapistle işbirliği; ailenin ev programını 6 ayda bir gözden geçirmesi önerilir.

Beslenme, Uyku ve Bağışıklık

Bronşitten hızlı toparlanma ve tekrarlayan atağın önlenmesi için: (1) D vitamini 400–1000 IU/gün — 25(OH)D <20 ng/mL olan çocukta akut solunum enfeksiyonu riski %30 daha yüksek (Cochrane 2023 metaanalizi). (2) Yeterli protein — anne sütü ≤1 yaş, sonrası günlük yaş uygun protein (yumurta, tavuk, balık, kırmızı et, baklagil). (3) Uyku — 3–5 yaş 10–13 saat, 6–13 yaş 9–11 saat, 14–17 yaş 8–10 saat. Uykusuzluk NK hücre aktivitesini azaltır, viral enfeksiyon süresini uzatır. (4) Fiziksel aktivite — günlük 60 dk orta-şiddetli aktivite (5+ yaş) — aşırı yoğun antrenman ise ergen sporcularda "open window" ile viral enfeksiyon riski artışına yol açar. (5) Probiyotik — Lactobacillus rhamnosus GG, Bifidobacterium animalis subsp. lactis; küçük etkili (Cochrane 2022, üst solunum yolu enfeksiyonu sıklığında %10 azalma), rutin değil ancak tekrarlayan atakta düşünülebilir.

Psikososyal Boyut ve Aile İletişimi

Uzayan öksürük ailelerde öksürük fobisi, aşırı doktor başvurusu, gereksiz reçete talebi ve çocuğun sosyal aktivitelerinden geri çekilmesine yol açar. 2026 pediatride motivasyonel görüşme yaklaşımı standardize edilmiştir: (1) endişeyi doğrulama ("çocuğunuzun 3 haftadır öksürüyor olması sizi kaygılandırıyor, anlıyorum"), (2) tanı ve seyri açıklama, (3) bekleme çerçevesi çizme (kırmızı bayrak listesi + tekrar başvuru eşiği), (4) evde bakım eylem planı, (5) yazılı bilgi notu (bu rehberin son bölümü). Ergen bronşit vakalarında vape-sigara için motivasyonel görüşme; okul rehberlik servisi işbirliği; ilgili SMS/uygulama destek platformları (Yeşilay dijital hattı, ergen tütün bırakma çevrimiçi destek) yönlendirilmelidir.

Sonuç ve Klinik Özet

2026 pediatride bronşit yönetimi tanısal ayrımın hassasiyeti, antibiyotik yönetişimi, çevresel risk kontrolü, aşılama, aile eğitimi ve yapay zeka destekli karar süreçleri üzerine kuruludur. Akut viral bronşit — hangi çağda tanınırsa tanınsın — antibiyotik değil, destek tedavi + zamanlı izlem gerektirir. 4 haftadan uzun yaş öksürükte PBB tanı algoritması standarttır; tedavi edilmeyen PBB bronşektazi riski taşır. Astım, KF, PCD, immün yetmezlik, GÖR, yabancı cisim aspirasyonu ve EVALI ayırıcı tanıda mutlaka değerlendirilmelidir. Sigara-vape maruziyeti ve hava kirliliği koruyucu tedbirin merkezidir. Aşılama (KPA-15/20, pertusis, grip, RSV Nirsevimab) toplum düzeyinde bronşit yükünü dramatik biçimde azaltmaktadır. Pediatri Rehberi olarak hedefimiz: kanıta dayalı, yönetişimi güçlü, ailenin anladığı ve uyguladığı, çocuğun sağlığını uzun vadede koruyan bronşit klinik pratiğini yaygınlaştırmak.

Bu içerik; NICE NG120, IDSA-PIDS 2024, ERS PBB Task Force 2020, BTS 2019, CHEST 2020 konsensüsü, Cochrane 2023–2025 metaanalizleri, WHO AWaRe 2024, T.C. Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Rehberi 2025 ve Türk Toraks Derneği 2024 önerileri temel alınarak Pediatri Rehberi hekim ekibi tarafından güncellenmiştir. Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi için mutlaka çocuk hekiminize danışın.